Przekonujący czy przekonywujący? Poprawna pisownia i zjawisko kontaminacji

Odpowiedź na ten dylemat jest jednak bezkompromisowa: jedyną powszechnie zalecaną i całkowicie poprawną formą jest „przekonujący”.

Forma „przekonywujący” stanowi jeden z najpowszechniejszych i najbardziej rażących błędów w polszczyźnie. Użycie jej w profesjonalnym artykule, ofercie biznesowej czy na stronie docelowej zawsze zostanie potraktowane jako poważne uchybienie językowe, które może obniżyć wiarygodność całego tekstu.

Skąd wziął się językowy potworek, czyli zjawisko kontaminacji

Aby zrozumieć, dlaczego tak wiele osób popełnia ten błąd, musimy zajrzeć do mechanizmów psychologii języka. Forma „przekonywujący” to klasyczny przykład zjawiska, które językoznawcy nazywają kontaminacją, czyli potocznie mówiąc – skrzyżowaniem dwóch zupełnie poprawnych słów.

W języku polskim istnieją bowiem 2 poprawne słowa określające ten sam stan rzeczy. Pierwszym z nich jest wspomniany już, krótki i dynamiczny „przekonujący” (utworzony w drodze wyjątku, łączący aspekt dokonany z formą imiesłowu). Drugim, rzadziej stosowanym, ale gramatycznie wzorowym słowem jest „przekonywający” (pochodzący wprost od niedokonanego czasownika „przekonywać”).

Użytkownicy języka, słysząc obie te poprawne formy, nieświadomie zlewają je w jedną hybrydę. Biorą początek od dłuższego „przekonywający” i doklejają do niego końcówkę krótszego „przekonujący”. W ten sposób rodzi się nieszczęsny i całkowicie błędny „przekonywujący”.

Przekonywający – rzadsza, ale w pełni poprawna alternatywa

Warto w tym miejscu wyraźnie zaznaczyć, że dłuższa forma „przekonywający” jest całkowicie poprawna i widnieje w słownikach języka polskiego. Jeśli w swoim tekście użyjesz sformułowania o „przekonywających dowodach”, żaden redaktor nie powinien uznać tego za błąd.

Niemniej jednak, we współczesnej komunikacji, zwłaszcza w tekstach internetowych, stawia się na zwięzłość i płynność lektury. Słowo „przekonywający” brzmi dla wielu współczesnych odbiorców nieco archaicznie, ociężale i może zaburzać rytm czytania. Dlatego w praktyce warsztatowej zaleca się stosowanie krótszej, lżejszej formy, która idealnie wpisuje się w zasady tworzenia przystępnych treści użytecznych.

• Audytor przedstawił niezwykle przekonywający raport, zmuszając nas do natychmiastowej reakcji.
• Dyrektor wygłosił wczoraj przekonywający apel o zmianę dotychczasowego modelu pracy zespołu.
• Zebrane przez analityków dane stanowią przekonywający materiał do dalszych badań nad zachowaniem użytkowników.

Przekonujący w praktycznych przykładach

Najlepszym sposobem na utrwalenie właściwej pisowni jest osadzenie słowa w naturalnym kontekście zdaniowym. Wyobraź sobie sytuację, w której tworzysz tekst sprzedażowy. Napiszesz wtedy, że prezentujesz niezwykle przekonujący argument, który natychmiast rozwieje wątpliwości klienta. Kiedy indziej, analizując wyniki kampanii, możesz stwierdzić, że zebrane dane są bardzo przekonujące i pozwalają na zwiększenie budżetu reklamowego. Z kolei w recenzji sprzętu zaznaczysz, że testowany model to naprawdę przekonujący produkt w swojej klasie cenowej. We wszystkich tych sytuacjach rdzeń słowa pozostaje krótki i zwarty, bez zbędnej, nadmiarowej sylaby w środku.

• Zaproponowany układ nowej strony głównej jest na tyle przekonujący, że od razu przystąpiliśmy do wdrożenia.
• Podczas spotkania z klientem musimy przedstawić przekonujący argument, który uzasadni zwiększenie budżetu na działania contentowe.
• Ten artykuł to bardzo przekonujący dowód na to, że optymalizacja techniczna ma kluczowe znaczenie.

Zestawienie form i ich statusu w polszczyźnie

Dla pełnej przejrzystości i łatwego zapamiętania przygotowałem tabelę, która kategoryzuje wszystkie 3 formy spotykane w języku pisanym i mówionym.